Co oznacza próg podatkowy w 2026 roku?
W 2026 roku skala PIT obejmuje dwa przedziały. Do 120 000 zł rocznej podstawy opodatkowania stosuje się stawkę 12%, a od nadwyżki ponad tę kwotę stawkę 32%. Próg wyznacza granicę między stawkami, nie oznacza jednak, że po jego przekroczeniu cały dochód zostaje objęty wyższym podatkiem.
Jeśli podstawa wynosi więcej niż 120 000 zł, stawka 32% dotyczy wyłącznie części ponad próg. Przykładowo przy podstawie 125 000 zł wyższą stawką opodatkowane jest 5 000 zł, a nie całe 125 000 zł. To rozróżnienie pozwala uniknąć częstego błędu przy szacowaniu rocznego PIT.
Próg odnosi się do podstawy opodatkowania, a nie automatycznie do wynagrodzenia brutto, kwoty z umowy ani całego przychodu. Podstawa powstaje po uwzględnieniu właściwych kosztów uzyskania przychodów oraz przysługujących odliczeń. Dlatego sama wysokość pensji brutto nie wystarczy, by wiarygodnie ustalić, czy podatnik przekroczy próg.
Jak ustalić podstawę opodatkowania?
Obliczenie warto rozpocząć od zebrania dochodów, które są rozliczane według skali podatkowej. Mogą to być między innymi dochody z pracy, emerytury oraz umów zlecenia. Jeśli podatnik uzyskuje przychody z kilku takich źródeł, należy je uwzględnić łącznie w rocznym rozliczeniu. Może się więc zdarzyć, że żaden pojedynczy płatnik nie nalicza zaliczek tak, jakby podatnik przekraczał próg, a suma dochodów w zeznaniu rocznym będzie wyższa niż 120 000 zł.
Nie każdy przychód zwiększa podstawę opodatkowaną skalą. Dochody rozliczane odrębnie, na przykład podatkiem liniowym lub ryczałtem, co do zasady nie są doliczane do dochodów opodatkowanych według skali. Przy ustalaniu progu trzeba zatem rozdzielić źródła przychodów według stosowanej formy opodatkowania, zamiast dodawać wszystkie wpływy z roku.
Uproszczony schemat obliczenia wygląda następująco:
- ustal przychody podlegające opodatkowaniu według skali;
- odejmij właściwe koszty uzyskania przychodów;
- uwzględnij odliczenia wpływające na podstawę, jeśli przysługują;
- porównaj otrzymaną podstawę z kwotą 120 000 zł.
Do rzetelnego wyliczenia przydadzą się dokumenty podatkowe od płatników oraz informacje o kosztach i odliczeniach. Roczna suma kwot brutto na paskach wynagrodzeń nie musi odpowiadać podstawie wykazywanej w rozliczeniu.
Jak obliczyć podatek według skali?
Kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł. Przy stawce 12% odpowiada jej kwota zmniejszająca podatek w wysokości 3 600 zł rocznie. Dla podstawy do 120 000 zł podatek oblicza się według wzoru: 12% podstawy minus 3 600 zł. Przy podstawie przekraczającej próg wzór wynosi: 10 800 zł plus 32% nadwyżki ponad 120 000 zł.
Kwota 10 800 zł to podatek od podstawy 120 000 zł po uwzględnieniu kwoty zmniejszającej: 12% × 120 000 zł minus 3 600 zł. Kwota wolna wpływa więc na wysokość podatku, ale nie przesuwa granicy przedziału. Próg nadal wynosi 120 000 zł podstawy.
- Podstawa 120 000 zł: 12% × 120 000 zł minus 3 600 zł, czyli 10 800 zł podatku.
- Podstawa 125 000 zł: 10 800 zł plus 32% × 5 000 zł, czyli 12 400 zł.
- Podstawa 150 000 zł: 10 800 zł plus 32% × 30 000 zł, czyli 20 400 zł.
Podane wyniki pokazują podatek wynikający z zastosowania skali przed ewentualnymi dalszymi odliczeniami. Ostateczna kwota do zapłaty może zależeć od indywidualnej sytuacji podatnika i rozliczenia rocznego.
Dlaczego zaliczki w ciągu roku mogą nie wystarczyć?
Zaliczki pobierane przez pracodawcę lub innego płatnika są obliczane na podstawie informacji dostępnych w danym miejscu wypłaty. Płatnik może nie znać dochodów uzyskiwanych przez podatnika z innych źródeł. W rezultacie zaliczki w trakcie roku nie zawsze odzwierciedlają podatek należny od łącznych dochodów opodatkowanych skalą.
Podczas rozliczenia rocznego dochody objęte skalą są sumowane, a należny podatek oblicza się od łącznej podstawy, z uwzględnieniem przysługujących odliczeń. Następnie uwzględnia się pobrane zaliczki. Jeśli były niższe od należnego podatku, może pojawić się dopłata. Jeśli były wyższe, podatnik może otrzymać zwrot.
Warto więc monitorować dochody z różnych źródeł w ciągu roku, zwłaszcza gdy łącznie zbliżają się do 120 000 zł podstawy. Przekroczenie progu nie oznacza, że wszystkie wcześniejsze dochody zostaną przeliczone według stawki 32%. Wyższa stawka obejmuje jedynie nadwyżkę, ale jej uwzględnienie może zwiększyć roczny podatek względem sumy zaliczek.
Co może zmienić wynik rozliczenia?
Na obliczenie wpływają koszty uzyskania przychodów, odliczenia oraz sposób rozliczenia spełniający warunki przewidziane w przepisach. Znaczenie może mieć również wspólne rozliczenie małżonków. Jeśli małżonkowie są uprawnieni do tej formy, podatek oblicza się od połowy łącznych dochodów, a następnie mnoży przez dwa. W zależności od różnicy między dochodami małżonków takie rozliczenie może zmienić wysokość podatku. Wynik zależy od sytuacji rodzinnej i spełnienia ustawowych warunków.
Przy planowaniu rozliczenia trzeba też odróżniać przepisy obowiązujące w 2026 roku od propozycji zmian dotyczących kolejnych lat. Informacje o zapowiadanych rozwiązaniach, takich jak próg 130 000 zł czy dodatkowa stawka 24% do 150 000 zł od 2027 roku, nie opisują zasad rozliczania dochodów z 2026 roku. Dla tego roku właściwy pozostaje próg 120 000 zł oraz stawki 12% i 32%.
Najważniejsza zasada jest prosta: najpierw ustal łączną podstawę z dochodów opodatkowanych skalą, a dopiero potem zastosuj odpowiedni wzór. Takie podejście pozwala odróżnić próg podatkowy od wynagrodzenia brutto i prawidłowo ocenić, jaka część dochodu może podlegać stawce 32%.
Wykorzystane materiały
- https://podatki.gov.pl/podatki-firmowe/pit/informacje-podstawowe/co-jest-opodatkowane/opodatkowanie-wedlug-skali-podatkowej
- https://podatki.gov.pl/podatki-osobiste/pit/informacje-podstawowe/co-jest-opodatkowane/dochody-z-pracy
- https://www.gazetaprawna.pl/podatki/pit/artykuly/11333117,kwota-wolna-mialaby-rosnac-a-emerytury-byc-zwolnione-z-pit.html
- https://www.gov.pl/web/finanse/korzystne-zmiany-w-systemie-podatkowym-